Niets nieuws onder de zon

door: Jan Molmans, voormalig straatpastor en locatiemanager bij Exodus

Het migratiedebat vindt een constante aanvoer van energie door verscheiden partijen. Politieke partijen maar ook diverse fora op het internet geven commentaar op dit fenomeen. Vaak wordt dit debat emotioneel gevoerd zonder dat men er zich in verdiept. In de 25 jaar die ik omgang heb met dit fenomeen, hoorde ik vaker de constatering dat de gevangenissen verhoudingsgewijs meer gevuld zijn met migranten dan met ‘Nederlanders’. Maar wat bedoelen we daar nu mee? Wanneer je vraagt naar een goede definitie van wat Nederlanders nu zijn betreed je een mijnenveld.

De goede oude tijd

Er worden beelden verspreidt ‘van de goede oude tijd’ die bij nader inzien helemaal niet zo goed blijkt te zijn. Er zijn politieke partijen die zich spiegelen aan de VOC, maar juist die tijd kenmerkte Holland door een toevloed aan migranten. Door zijn enorme economische ontwikkeling trok deze streek, in de termen van vandaag, economische vluchtelingen aan. Zij verkregen werk op de vele schepen die naar ‘de Oost’ gingen. De helft van de bemanning kwam daarbij om. De bemanning van deze schepen werd mede samengesteld met mensen die door rechtbanken ‘verbannen’ waren of die een gevangenisstraf boven het hoofd hing. De buit uit de Oost was vet. Het aantal schepen dat vertrok was dermate hoog dat er een vrouwenoverschot ontstond in die provincie, wat wederom een aanzuigende werking had. Vrouwen moesten zelf de kost verdienen; hun mannen zaten (voor vele jaren) op de boten en het geld raakte op. In de periode 1680 tot 1811 maakten vrouwen 35,2% van alle verdachten uit, het merendeel kwam voor de rechtbank wegens vermogensdelicten.[1] Ongeveer de helft van deze vrouwen waren migranten die van stad naar stad trokken op zoek naar werk of op de vlucht voor bestraffing en verbanning in andere steden.

de tekst loopt door onder de afbeelding

Wat opvalt zijn drie dingen:
A: vrouwen waren toen relatief crimineler dan vandaag de dag.
B: deze vrouwen waren veelal migrant.
C: het meest criminele (mannen) deel van de natie zat in de Oost.

Staat het woord migrant van toen ver af van het woord migrant vandaag de dag?

Er zijn vele soorten migranten. Toen de Spanjaarden Antwerpen bezetten (1585) kwam er een stroom migranten/vluchtelingen naar Holland. Deze, meestal rijke vluchtelingen werden met open armen ontvangen en gaven de aanzet tot de Gouden Eeuw. Maar er zijn ook andere vluchtelingenstromen bekend zoals de Sefardische Joden en de Hugenoten. En er kwamen migranten uit minder exotische oorden, zoals het huidige Duitsland, Gelderland etc.[2].

In latere tijden hing de vlag er heel anders bij. Door een neergaand economisch klimaat was de armoede zowel in de steden als op het platteland hardnekkig. Landloperij was strafbaar en verbanning naar de maatschappij van weldadigheid en een verblijf in deze dwangkolonie[3] het lot. Niet veel later werden deze deplorabelen ook opgesloten in de steeds grotere aantallen psychiatrische inrichtingen en gevangenissen[4] waar landlopers, migranten of andere armen terecht kwamen. Deze mensen stonden nu eenmaal in welstand achter bij de andere mensen en belanden relatief sneller in deze inrichtingen.

Rijkere streken en steden trekken mensen van verre aan; daar in de niches van de samenlevingen zijn mogelijkheden die ontbreken in hun geboorteplaatsen. Deze niches hebben altijd voor opwinding gezorgd zowel bij de gegoede burger en de politiek als bij de daar al levende mensen die hun mogelijkheden tot overleving beconcurreerd zagen. Daarvoor zijn allerlei ‘oplossingen’ bedacht: boten die naar de Oost voeren, maatschappijen van weldadigheid, krankzinnigeninrichtingen en gevangenissen.

Terug naar vandaag

Vandaag woeden er debatten over, mijns inziens, hetzelfde fenomeen. Migranten/vluchtelingen die ‘onze banen afnemen’. Wat mij verbaast is dat de feitelijke kanten van de instroom niet of nauwelijks aan bod komen.
A: migranten vullen al eeuwen de onderste regionen van de arbeidsmarkt aan.
B: migranten doen er veelal drie generaties over om enigszins te integreren.
C: migranten zijn een welkome aanvulling op de huidige vergrijzingsgolf. Met andere woorden we zullen hen hard nodig hebben.

Er zijn ook tegen argumenten:
A: er is verdringing van de laagopgeleide al aanwezige werkkrachten.
B: er zijn aanzienlijke kosten gemoeid met de bewoning en onderwijs van deze veelal kinderrijke gezinnen.
C: door de middelen zoals internet en satellieten blijven de (familie)banden met hun landen van herkomst steviger/intensiever dan in het verleden.

Niets nieuws onder de zon

De veelkleurigheid van de 25 grootste steden in Nederland neemt toe. Het aantal nationaliteiten, zeker in de Randstad, is enorm. Daar moet je als ‘echte’ Nederlander maar aan wennen, net zoals men dat in de VOC-tijd deed. Eigenlijk is er niets nieuws onder de zon. In de 16e eeuw was dat al een feit, in mijnstreek rondom 1930 was dat zo en in de havensteden aan de kust was en is dat een feit. Het afschilderen van Nederland als enkel een kaaskoppenland is nooit een realiteit geweest. Muren (vgl. Trump of het huidige Zuid-/Oost Europa) of hekwerken met 220 volt (tijdens WO I aan de toenmalige bezette Belgische grens) konden en kunnen mensen niet stoppen.

De demagogische oproepen over tsunami’s of eigen volk eerst zijn geluiden uit een verleden welke we niet meer moeten willen oproepen. Ook niet onder het mom van ‘vrije meningsuitingen’. Het is een farce, het is een poging om angsten op te roepen, het is een vertekening van ‘de goede oude tijd’, het is propaganda van het zuiverste water.

[1] Heijden, M. van der. (2014). Misdadige vrouwen. Criminaliteit en rechtspraak in Holland 1600-1800 (passim). Amsterdam: Prometheus Bert Bakker.
[2] Nederland zoals we haar nu kennen bestond immers niet, zij kreeg haar huidige vorm pas na 1815 (congres van Wenen) of eigenlijk pas na 1830 (Belgische opstand).
[3] Veenhuizen/Fredriksoord en Merksplas, Belgische Kempen vanaf 1823.
[4] In 1850 waren er 17 psychiatrische inrichtingen en 15 gevangenissen in het huidige Nederland.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s