Hallo witte mensen. Een krachtige les in inleving

Door Anneke Voerman, masterstudent Literair vertaler en blogger 

Nederland een tolerant land? Ik moet er altijd een beetje om lachen, want kijk maar naar de reacties bij een nieuwsbericht over vluchtelingen, criminaliteit of geweld. Het uitgekauwde ‘ga terug naar je eigen land’ vliegt je om de oren, terwijl andere mensen roepen dat de islam de wortel van alle kwaad is. Ondertussen wordt moslima’s scheldwoorden naar het hoofd geslingerd omdat ze een hoofddoek dragen en krijgt meneer Geert ‘minder Marokkanen’ Wilders bij elke verkiezingsuitslag meer zetels. We vinden onszelf heel open, eerlijk en gezellig, maar een land dat een koloniale karikatuur als Zwarte Piet op handen draagt en iedereen die het er niet mee eens is weg zet als klaagpiet moet oogkleppen op hebben, want ergens klopt er hier iets niet.

Witte fragiliteit

​In april verscheen het boek Hallo witte mensen, waarin actrice, theatermaker, presentator, activist en nu ook schrijver Anousha Nzume de vinger feilloos op de zere plek weet te leggen bij de witte Nederlander. De witte mens, die alles het liefst gezellig houdt. Op duidelijke wijze beschrijft ze het huidige debat over racisme. Hierbij put ze telkens uit haar eigen ervaringen, waarmee ze een krachtig beeld weet te schetsen van de manier waarop mensen van kleur in Nederland steeds weer met hun kleur geconfronteerd worden, in televisieseries, reclames, gesprekken en het journaal. Dit is een dagelijkse strijd die de meeste witte Nederlanders onbekend zal zijn. Juist die onwetendheid maakt het de witte mensen zo makkelijk om weg te kijken, stelt Anousha. In een land waar wit zijn de norm is, moeten mensen van kleur een olifantenhuidje kweken om opmerkingen als ‘maar waar kom je nou écht vandaan?’ geduldig te blijven beantwoorden met ‘ik ben in Nederland geboren’. Witte Nederlanders hoeven niet op deze manier over hun huidskleur na te denken en om die reden bouwen we geen psychologische spieren op om op een open manier over kwesties als racisme te praten. Anousha noemt dit ‘witte fragiliteit’, een term die werd geïntroduceerd door de Amerikaanse onderzoeker Robin DiAngelo: ‘[…] de onbestendigheid van witte mensen om met stress om te gaan die te maken heeft met zaken die huidskleur en racisme betreffen.’ (pp. 47)

tekst loopt door onder de afbeelding

​Verantwoordelijkheid

Witte fragiliteit is niet de enige term die Anousha introduceert: haar betoog staat bol van de termen en definities, die stuk voor stuk inzicht bieden in de ervaringen van mensen van kleur in onze huidige samenleving. Veel van Anousha’s beweringen zijn gestoeld op wetenschappelijk onderzoek. Tegelijkertijd weet ze voelbaar te maken hoe het is om van kleur te zijn in een samenleving waarin wit de norm is. De witte lezer wordt aan de hand genomen en langs verschillende problemen geleid: wit privilege, de stereotiepe weergave van mensen van kleur in de media, de geringe aandacht voor het Nederlandse slavernijverleden. Daarbij geeft Anousha ook oefeningen en andere tools om meer te weten te komen over de onderwerpen die ze in het boek aansnijdt. Want wat ze de witte mensen, die de luxe hebben om geen aandacht te geven aan racisme, vraagt is cruciaal: ‘Dat is uiteraard al een privilege, maar het impliceert ook een taak. Die taak is: lees je in. Bestudeer. Leer. Luister. Neem verantwoordelijkheid voor jouw rol in het institutioneel racistische systeem waar jij, als wit persoon, deel van uitmaakt, onderdeel van bent, voordeel aan ondervindt, actief aan meewerkt als je er niet iets aan doet. Misschien nog wel het belangrijkste: leef je in.’

Verschillen

Hallo witte mensen is een les voor de witte mensen om te luisteren, zich in te leven in de ervaringen van mensen van kleur. Soms komt het boek een weliswaar een beetje belerend over en voelt het alsof je als witte Nederlander niets goed kan doen, maar, zo geeft Anousha al vrij snel aan, ze wil niet zeggen dat alle witte Nederlanders slecht zijn, het is haar bedoeling om ons erop te wijzen dat ook wij in een systeem leven waarin institutioneel racisme een grote rol speelt. Het is goed voor ons om dat te beseffen. Hallo witte mensen is een krachtig pleidooi voor verbondenheid ondanks al onze verschillen. Broodnodig in een tijd als deze, waarin angst ons uit elkaar dreigt te drijven.

​Maar neem alsjeblieft mijn woorden niet zomaar aan, lees het boek zelf. Of je het er nu mee eens bent of niet, grijp deze kans om een ander geluid te horen. Verdiep je, lees je in, Hallo witte mensen biedt genoeg mogelijkheden om jezelf en je omgeving te onderzoeken.

Hallo witte mensen
auteur: Anousha Nzume
uitgeverij: Amsterdam University Press, maart 2017
prijs: € 14,95

Een reactie op “Hallo witte mensen. Een krachtige les in inleving

  1. Bovenstaand verhaal is helaas geen bijdrage , maar doet af aan de zelfstandigheid van de mens. Ieder mens is anders.Er zijn altijd groepen mensen die het eens met elkaar kunnen zijn, maar dat kun je niet veralgemeniseren naar een totale groep.De geschiedenis is een feit. Voor een andere toekomst kan tijd je bondgenoot zijn.Je hebt geen boek voor het leven nodig om het te snappen. Natuurlijk kun je er wel van leren om je samenleving voor iedereen beter en toegankelijker te maken. Niemand hoeft hier zijn mond te houden.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s