Geloven in het licht

door: Chantal Tieleman

Twee teksten, een dagboekfragment van Etty Hillesum uit 1942 en een liedtekst geschreven door Huub Oosterhuis die dateert van 30 jaar later. Beiden kijken naar een onbarmhartige samenleving. Registreren donkerte: ‘dit tijdperk is hard’, zegt Hillesum. En Oosterhuis noemt het ‘de aarde zien verscheurd’. We weten waar ze op doelen: Hillesum werkt op dat moment voor de Joodse Raad die moest meewerken aan de deportatie van Joden. Gedurende een oorlog die zou eindigen in 1945 met zo’n 72 miljoen doden. Oosterhuis schrijft het lied naar aanleiding van de Vietnamoorlog die in 1975 eindigde met de teller op tussen de 1,5 en 4 miljoen doden.

Dagboekfragment

Onbarmhartig, onbarmhartig!
Maar des te barmhartiger moeten wij innerlijk zijn, dat is toch het enige. Waar mijn gebed vanochtend in de vroegte op neer kwam:
Mijn God, dit tijdperk is hard voor broze mensen als ik ben. Ik weet ook, dat er hierna weer een ander tijdperk zal komen, dat humanistisch zal zijn.

Ik wil zo graag blijven leven om al de menselijkheid, die ik in me bewaar, ondanks alles, wat ik dagelijks meemaak, over te dragen in dat nieuwe tijdperk. (…)

En ergens ben ik zo licht van binnen, zo zonder enige verbittering en heb zoveel kracht en liefde in me. Ik wil zo graag blijven leven om de nieuwe tijd te helpen voorbereiden en om dat onverwoestbare in mij behouden over te dragen naar de nieuwe tijd, die zeker zal komen, ze groeit immers al in mij, iedere dag, ik voel het toch?

Etty Hillesum, juli 1942

Lied tegen de 3e wereldoorlog

Wij die met eigen ogen
de aarde zien verscheurd,
maar blind en onmeedogend
ontkennen wat gebeurt:
dat oorlog is geboden
en vrede niet mag zijn,
dat mensen mensen doden,
dat wij die mensen zijn.

Wij die nog mogen leven
van hoop en vrees vervuld,
aan machten prijsgegeven,
aan meer dan eigen schuld,
wij die, God weet hoe verder,
tot hiertoe zijn gespaard,
dat wij toch nooit erkennen
het recht van vuur en zwaard.

Dat wij toch niet vergeten
waartoe wij zijn gemaakt,
dat diep in ons geweten
opnieuw het licht ontwaakt,
dat in ons wordt herschapen
de geest die overleeft,
dat onze lieve aarde
nog kans op redding heeft.

Huub Oosterhuis, oktober 1972

Donkerte, maar ook licht

Donkerte dus. Toch registreren beiden ook Licht. Hillesum zegt: ‘ergens ben ik zo licht vanbinnen’. Oosterhuis bidt: ‘dat diep in ons geweten, opnieuw het licht ontwaakt’.
Wat deze twee gelovige mensen tenslotte nog delen is het gevoel van eigen verantwoordelijkheid en een onverwoestbaar vertrouwen op de komst van betere tijden. ‘Ik wil zo graag blijven leven om de nieuwe tijd te helpen voorbereiden’ zegt Hillesum. Oosterhuis roept op om ‘het recht van vuur en zwaard’ niet te erkennen en dat als we niet vergeten waartoe we zijn gemaakt, ‘onze lieve aarde nog kans op redding heeft’.

Eerder deze week zette ik al de quote van Etty Hillesum op onze Facebookpagina. Iemand reageerde: ‘ik weet niet of ik haar houding ten opzichte van het noodlot zou kunnen evenaren.’ Eigenlijk weet ik voor mezelf wel zeker dat ik dat niet zou kunnen. Maar tot die tijd wil ik, me bewust van het feit dat we hier op deze aardkloot met elkaar verbonden zijn, het licht en de barmhartigheid (‘want dat is toch het enige’) in mij de ruimte geven. En blijven hopen op en werken aan ‘ander tijdperk zal komen, dat humanistisch zal zijn’.

tussenfoto website met revers-pin

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s