Wat een verlies!

door: Thea van Blitterswijk, directeur van Het Ronde Tafelhuis in Tilburg, pastor parochie Heikant-Quirijnstok en participant van de Norbertijnse gemeenschap de Schans.

Onlangs sprak ik een stafmedewerker van een welzijnsorganisatie in onze stad. Hij vertelde met grote trots hoe een beleidsdag met alle medewerkers een nieuw thema had opgebracht: Verbinden: ‘In onze instelling is dat het sleutelbegrip voor de komende jaren: Verbinden‘.

Een paar dagen later trof ik een parochiaan, een man met een stevige positie in stad en land en sprak met hem en zijn vrouw over het naderende levenseinde. Dat de uitvaart door ons verzorgd zou moeten worden, was boven alle twijfel verheven. Als vanzelf ging ons gesprek in de richting van de betrokkenheid bij onze geloofsgemeenschap en mijn gesprekspartner vertelde dat hij geraakt is omdat hij daadwerkelijk ziet dat wij een gemeenschap zijn die mensen met elkaar verbinden: ‘Het maakt niet uit wie of wat je bent, maar mensen ontmoeten elkaar.’ Hij vertelde hoe een van de bewoners van een zorginstelling in onze wijk in de vieringen naast hem komt zitten en hoe zij dan samen de Taizé liederen of liederen van Oosterhuis zingen: ‘Iedere week weer een feest en het ontroert mij enorm dat we elkaar tegenkomen op straat en ik dan heel enthousiast word toegeroepen.’

Een gevoelige snaar

Verbinden, overal, te pas en te onpas komen we dat woord tegen. Trendwatchers voorspelden enige jaren dat dit hét nieuwe begrip zou worden. Te pas, en te plaats, waren wellicht de woorden die Willem Alexander sprak bij zijn inhuldiging in de Nieuwe Kerk: ‘Ik wil verbindingen leggen, verbanden signaleren en uitdragen wat ons, Nederlanders, verenigt, ook in tijden van grote vreugde en bij diep verdriet’. Vervolgens barstten natuurlijk discussies los over de vraag wie dan Nederlander is. En in welke grote vreugde en diep verdriet Nederlanders elkaar vinden.

tekst loopt door onder de afbeelding

Toch zijn het woorden die een gevoelige snaar hebben geraakt. Heel onlangs nog, in de eerst weken van oktober zagen we hoe mensen elkaar vonden rond het ziekbed van Eberhart van der Laan. De grachten in Amsterdam stonden vol en velen in het land raakten hier niet over uitgepraat. Ook de zoektocht rond de vermiste en, naar later bleek, ruw omgebrachte Anne Faber bracht heel wat mensen op de been. Natuurlijk worden daar kritische kanttekeningen geplaatst: gaat het om de sensatie, wil men ergens bij horen, is men op zoek naar spanning en vertier, maken we verdriet en pijn niet tot een gezellig evenement? Vragen als deze worden uitgebreid bediscussieerd en eensluidende antwoorden zijn niet snel gevonden.

Wrang is dan ook de tegenstelling met de geringe publiciteit rond de niets ontziende aanslag in Mogadishu waar bijna 300 doden en nog veel meer gewonden vielen. Duizenden landgenoten met een Somalische achtergrond rouwen om de dood of soms nog erger van familie en vrienden. Als we de geringe aandacht daarvoor moeten geloven, geldt hier in ieder geval niet dat wij ons zo verbonden weten.

Schavend en schurend aan de ander

Intussen werken vele organisaties in ons land het thema verder uit, tijdschriften publiceren artikelen over ons verlangen naar verbondenheid en managementgoeroes leren ons dat ‘verbinding’ leidt tot betere bedrijfsresultaten.

Als zoekt naar de etymologische betekenis van dat woord dan kom je tot verrassende conclusies. Verbinden immers is een vertaling van het Latijnse begrip ‘religare’. Van Dale leert ons dat dit woord ‘vastbinden’ betekent*. De hele geschiedenis door hebben mensen zich in religies aan elkaar gebonden, we zien het overal om ons heen. Is het dan geen prachtige ontwikkeling dat met de leegloop van kerken, kloosters en moskee, de zoektocht naar verbinding opnieuw wordt ingezet? Is het dan toch waar, zoals een van onze cultuurfilosofen schreef, dat in tijden van chaos en onrust mensen op zoek zijn naar nieuwe verbanden en verbintenissen?

Mensen kunnen niet zonder elkaar en zijn alleen in staat om in schavend en schurend aan de ander uit te groeien tot krachtige, volwaardige persoonlijkheden. En niet alleen aan elkaar, maar ook in een scheppende kracht die groter is dan wij ons kunnen verbeelden.

Wat een verlies dat we de herkomst van dat prachtige woord nauwelijks meer weten uit te dragen. Een goed idee om opnieuw in te zetten op verbinding. Het zal vast geen toeval zijn geweest dat Willem Alexander deze woorden sprak in de Nieuwe Kerk. Van daaruit trekt dit begrip opnieuw de samenleving in.

* re -> wederom en ligare -> binden. ‘men is door en aan goddelijke rechten gebonden, staat er dan achter.

Advertenties