Een kleine oefening in vrede

door: Marian Hoek van Dijke, fondsenwerver en communicatieadviseur bij Stek, voor stad en kerk, Den Haag

Mijn zoon van veertien loop-huppelt door de woonkamer terwijl hij met zijn armen fladdert. Met één oog volgt hij het programma ‘Het is hier autistisch’ van Filemon Wesselink. Plotseling staat hij stokstijf stil en kijkt me recht aan. ‘Als er een pil zou zijn tegen autisme, zou ik die dan willen?’, vraagt Filemon zich op tv af. ‘Nee’, zegt mijn zoon gedecideerd. ‘Autisme hoort bij wie ik ben, dat kun je er niet uithalen.’

Mijn hart maakt een sprongetje van vreugde. Dat Tim dit acht jaar na zijn diagnose zo volmondig kan zeggen, vind ik een prachtige mijlpaal. Zelf heb ik in de afgelopen jaren niet alleen veel geleerd over hem, maar ook over mezelf en over hoe mensen in de openbare ruimte omgaan met iemand die een beetje anders is.

Afwerende blikken

In eerste instantie merk je niet aan Tim dat hij autistisch is: een slungelige puber in 3VWO die houdt van gamen en vloggers. Maar op veel gebieden hebben wij hem ‘de gebruiksaanwijzing van het leven’ hardop moeten voorlezen: praat in een restaurant niet harder dan de mensen om je heen; vraag vreemde mensen in de rij in de Efteling niet om sneller door te lopen; check of anderen je gespreksonderwerp nog interessant vinden. En hoewel we gelukkig veel begrip en steun voor Tim krijgen, schrik ik regelmatig van de reacties van onbekenden. Van gezichten die verstrakken en van lege, afwerende blikken wanneer Tim zich een beetje anders gedraagt. De tolerantie voor afwijkend gedrag is vaak niet groot.borrelknop

Tim is niet de enige die ongewild regelmatig afgewezen wordt. In mijn werk bij Stek, voor stad en kerk (de uitvoeringsorganisatie van de Haagse Protestantse Diaconie) komen mijn collega’s het dagelijks tegen. Zo vertelt een oudere man in een inloophuis blij dat hij de laatste tijd zo snel aan de beurt is bij de kassa in zijn supermarkt. Er werkt een nieuw meisje met een hoofddoek en bijna niemand wil bij haar afrekenen. En een collega die een huiswerkklas runt vertelt hoe zij en een leerling door een wijkagent bars werden aangesproken na sluitingstijd. Marokkaanse jongens worden in die buurt niet geacht op straat in de schemer te praten met een blanke vrouw van middelbare leeftijd. Net als Tim moeten deze twee tieners omgaan met de realiteit dat ze in het openbaar worden afgewezen, gewoon om wie ze zijn. Wat een last voor zulke jonge mensen!

Erg? Of anders?

Mij heeft het geïnspireerd tot een oefening. Zodra iets afwijkt van het normale krijgen we vaak een onbehaaglijk gevoel – dat komt vanzelfsprekend voort uit het overlevingsmechanisme waarmee we onderscheid maken tussen veilige en onveilige situaties. En de meest voor de hand liggende reactie is om het afwijkende af te wijzen, buiten te sluiten of zelfs te veroordelen. Maar daarin heb ik een keus. In plaats van direct te reageren op dat onbehaaglijke gevoel, las ik een kleine pauze in met de vraag: is het erg of is het alleen maar anders? Vaak glijdt dat onbehagen dan vanzelf weg. Kijken in plaats van staren – als een kleine oefening in vrede. Ik kan je verzekeren: het levert stralende ogen op.

tekst loopt door onder de afbeelding

Dromen

Aan het begin van het schooljaar worden de klassen op de school van mijn zoon grondig gehusseld. Ik vraag wat zijn strategie is bij het vinden van een plekje bij elk vak. ‘Ik ga zitten in de buurt van een leuk groepje en dan komt meestal een van de nieuwe kinderen naast me zitten omdat die stoel altijd leeg blijft’, vertelt hij. Dat doet even pijn en nog voor ik mijn blik kan verbergen heeft hij hem gevangen. ‘Mam, het is niet erg, ik heb er geen last van.’

Ik vind het knap dat hij heeft geleerd om het niet erg te vinden, maar ik oefen verder en droom van een wereld zonder lege blikken, lege rijen en lege stoelen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s