Recensie: Tijd van woede – een geschiedenis van het heden

door: Eric Corsius

Eén van de motto’s van onze campagne is dat we elkaar willen proberen te begrijpen. Ook mensen met wie we het volstrekt niet eens zijn – of wiens denkbeelden of gedragingen we zelfs verwerpelijk vinden – willen we verstaan en doorgronden.

Soms leidt dat tot begrip. Soms kunnen we dat begrip alsnog niet opbrengen – zoals bij fundamentalisten, neonazi’s en terroristen – maar kunnen we wel een manier van denken en doen verklaren. En als je dat kunt, iemands gedachten en handelingen verklaren, kun je ook in gesprek gaan, oorzaken van wangedrag trachten weg te nemen en desnoods proberen iemand ervan te overtuigen om van gedachten te veranderen. Doorgaan met het lezen van “Recensie: Tijd van woede – een geschiedenis van het heden”

Advertenties

Het veelkoppige monster dat terrorisme heet

door: Eric Corsius

Na de aanslag in Manchester was er in de social media geen redelijk gesprek mogelijk. Zoals wel vaker kookten de emoties daar weer over. Nu is het tonen van emoties een adequate reactie op dit soort gebeurtenissen: ze getuigen van mededogen, van een besef van humaniteit, van rechtvaardigheidsgevoel, van een gezonde verdedigingsdrang etc. Het wordt echter problematisch als emoties – vooral ‘woede’ – zich onmiddellijk vertalen in meningen en dadendrang; als we vanuit die woede oorzaken en schuldigen aanwijzen en op basis daarvan oplossingen formuleren. lees hier verder →

Wakker worden op 16 maart 2017

Door: Eric Corsius

Op 16 november verscheen op Nieuw Wij een vlammende column van Chantal Tieleman. We waren net letterlijk en figuurlijk wakker geschud door het nieuws van de verkiezing van Trump tot president van de Verenigde Staten van Amerika. De grote verbinder Obama zou worden opgevolgd door de grote verdeler. Was dit de voorbode van wat ons te wachten stond? Zou de storm de oceaan oversteken en onze kant opkomen? Tegen de achtergrond van haar positieve en hoopgevende ervaringen van dialoog, diversiteit en gemeenschap vroeg Chantal zich af:  “Gaan we met z’n allen wachten tot 16 maart om in actie te komen?  Of kunnen we eerder iets doen? Vanuit barmhartigheid, compassie, ‘zorg voor elkaar’, solidariteit, gerechtigheid, verlangen naar vrede? Ik weet ook niet hoe of wat hoor, maar laten we – in Godsnaam of in wiens naam dan ook – met elkaar zorgen dat we niet op 16 maart verbijsterd wakker worden omdat de PVV de grootste partij is geworden. Ik hoop en bid en smeek dat we 16 maart 2017 wakker worden in het besef dat de Liefde heeft gewonnen. Maar daar zullen we wel wat voor moeten doen.”

En we hebben iets gedaan. lees hier verder →

Redelijke emoties

door: Eric Corsius

Sinds de tweede wereldoorlog zijn er in de politieke bewegingen globaal drie tijdperken te onderscheiden: het tijdperk van het visioen en de utopie (1945-1989), het tijdperk van het nuchtere pragmatisme en realisme (1989-2008) en het tijdperk van de emotie. In dat laatste tijdperk leven we nu. Zowel de grote blauwdrukken hebben afgedaan, als het liberale geloof dat het vanzelf wel goed komt als we de maatschappelijke en economische krachten hun gang laten gaan. Aan het eerste is een eind gekomen door het debacle van het communisme, aan het tweede door de financiële crisis. Teleurstelling en argwaan zijn sindsdien de boventoon gaan voeren. Kortom: het gevoel is leidend geworden. lees hier verder →

Compassie als leerschool

door: Eric Corsius

Op zoek naar datgene wat ons kan leiden in ons handelen, hebben wij de laatste jaren het begrip compassie opnieuw ontdekt. Pogingen om richtlijnen voor de ethiek te ontlenen aan religieuze principes bleken immers onhoudbaar, al was het maar omdat deze principes niet universeel genoeg zijn. Wie aan de andere kant probeerde de ethiek te grondvesten op het redelijke denken, liep ook al vast. Het goede is geen uitkomst van redeneren. Bovendien: het handelen heeft ook een motor nodig, beweegredenen en motivaties. Dat kunnen beginselen en argumenten niet bieden.

De weg van het mededogen bleek een uitweg. Mededogen of compassie geeft immers een richting aan – en levert tevens de drive om die richting ook te volgen. Compassie spreekt zowel het hoofd aan als het hart. Ze opent onze ogen en brengt ons in beweging. Ze maakt ziende én voelende. Compassie omvat, kortom, zowel het objectieve van de analyse als het subjectieve van de emotie.

de tekst loopt door onder de afbeelding

Het is van belang om deze twee aspecten vast te houden en bij elkaar te houden. De verleiding is anders te groot om van compassie iets louter sentimenteels te maken. En zoals we weten is sentiment een slechte raadgever: het is een strovuur dat even snel dooft als het is opgelaaid. De tranen die worden gewekt door een hartverscheurend TV-spotje voor een hulporganisatie zijn van korte duur. Pure ‘geraaktheid’ leidt niet tot duurzame actie – evenmin als theorievorming trouwens. Beide zijn onvruchtbaar.

Compassie is wel vruchtbaar, want ze kent naast de emotie ook de toeleg op het leren. Compassie is niet alleen een kwestie van je gevoel volgen. Het betekent: je actief blootstellen aan de ervaring van het lijden van de ander, de ontroering provoceren en organiseren en daar lering uit trekken, je blinddoek afwerpen, je gouden kooi verlaten, zoals Siddharta Gautama.

Compassie is leren van en voor het leven – en levenslessen komen je niet aangewaaid. Het vraagt om discipline.

***

Het bovenstaande verscheen eerder op de website van het Han Fortmann Centrum.